The concept of sustainable tourismIf you are already familiar with the general concept of sustainable tourism you can also link directly to our pages that deal with some important issues in sustainable tourism:
Sustainable tourism in essence is enjoyable tourism! It is relaxing and fun for tourists, and it is enjoyable for the people working in tourism. While tourists relax, tourism workers can earn their money without having to fear that their environment, culture and economy is sacrificed. That is what makes sustainable tourism special: it is about those types of tourism that mind about the resources of our earth, recognizing that we are borrowing them from our children and our children's children. Talking about sustainable tourism many people think about alternative types of tourism like eco-tourism, where one visits nature and donates to contribute to the protection of it. But this is a dangerous misunderstanding. Sustainable tourism is about making all types of tourism more sustainable: mass tourism, beach tourism, city tourism, mountain trekking, adventure tours, active holidays, cultural trips etc, (including eco-tourism). The question is not whether a tourist visits a forest, a mountain, a city, a beach or an attraction. The question is whether his actions and all the activities necessary to create the conditions for them, contribute to a sustainable development of the region visited: does the local economy profit, do people get decent paid jobs, does the level of education rise, can local people participate, is the natural environment protected. It is about the behavior of all stakeholders involved: tourists, governments, enterprise and local population. And it is not (only) about "small-is-beautiful" tourism, it is also about mass-tourism and its relation to sustainable development. A very important aspect of sustainable development is that local people are enabled (empowered) to take care of their own social, economic and ecological environment. Therefore it is necessary to make sure that tourism development provides them with the means to do that. Not only in a financial way but more important through sharing of information and (perhaps most important) through enabling them to participate in making the decisions about the future of their region. These are preconditions to ensure that a balanced decision will be made in weighing the various interests involved in developing tourism in a sustainable way. What are these interests, involved in sustainable tourism? Further reading in Dutch (translation is
in process).
Economische belangen De grootste belangen zijn de economische belangen. Mensen moeten in staat zijn om voor zichzelf en voor de natuur te zorgen. Daarvoor moeten ze de middelen hebben. Inkomsten De inkomsten die het toerisme oplevert moeten zoveel mogelijk bij de lokale mensen terechtkomen. Dat kunnen directe inkomsten zijn, van alle zaken die je ter plekke koopt, maar ook indirecte inkomsten zoals de belastingen op jouw uitgaven die via onderwijs, gezondheidszorg en sociale uitkeringen weer bij de lokale mensen terechtkomen. Eigendom Om een zo groot mogelijk inkomen uit het toerisme te kunnen verwerven is het belangrijk dat het eigendom van de hotels en campings, maar ook van het land en de boerenbedrijven, zoveel mogelijk bij de lokale bevolking blijft. Werk Als de inkomsten niet lopen via het eigendom van de toeristische bedrijven, moet toerisme toch in ieder geval bijdragen aan de werkgelegenheid. En die moet dan ook van goede kwaliteit zijn. Dat betekent goede salarissen, opleidingsmogelijkheden, meer dan alleen seizoensarbeid, recht op vakbondslidmaatschap etc. Sociaal-culturele belangen Respect Door de grote verschillen tussen de culturen van de toerist en de lokale gemeenschap ontstaan er in toeristische gebieden vaak problemen. Die variëren van onwetendheid, via misverstanden, tot aan misdaad en (kinder-)prostitutie. Ook het (voor ons vrij normale) gebruik van drugs door toeristen, is voor veel lokale mensen een doorn in het oog. Respect van de toerist voor de lokale bevolking en kennis over de cultuur zijn de basisvoorwaarden voor duurzaam toerisme. In stand houden van cultuur Geld verdienen is mooi maar het heeft weinig zin als daardoor je culturele waarden en je sociale structuren kapot gemaakt worden. Wat dat betreft is toerisme een vrij gevaarlijke sector. Je verdient wel makkelijk geld dat uit de rijke landen komt, maar het is anders dan wanneer je bijvoorbeeld koffie produceert en verkoopt. Met het toerisme breng je je produkt niet naar de consument, maar haal je de consument in huis en daarmee ook vreemde culturen en gebruiken. Met alle gevolgen van dien. Zo maken jongeren kennis met een levensstijl die ze zich niet kunnen veroorloven, maar graag imiteren. Als ze daarvoor dan gaan bedelen, brengen ze soms meer geld mee naar huis dan wat pa als boer of arbeider verdient. De motivatie om dan nog naar school te gaan verdwijnt dan snel. Bovendien is de kans aanwezig dat de cultuur verwordt tot iets oppervlakkigs wat gemakkelijk aan de toerist verkocht kan worden, en dan blijft er voor de lokale mensen geen andere rol over dan die van figurant in een schouwspel voor toeristen. Participatie Het is belangrijk dat lokale mensen in staat gesteld worden om zelf te bepalen wat ze met toerisme willen en hoe ze dat gaan aanpakken. Daarvoor moeten ze meer kansen krijgen om deel te nemen aan besluitvorming. In veel ontwikkelingslanden is dat nog erg moeilijk en heeft de lokale bevolking weinig te zeggen over hun eigen leefomgeving. Veel organisaties vinden dan ook dat duurzaam toerisme alleen mogelijk is als de macht in ontwikkelingslanden beter verdeeld wordt. Maar het is niet voldoende om de macht te verdelen. Mensen moeten ook de informatie en de kennis hebben om die macht goed te kunnen gebruiken. Om juiste beslissingen te nemen over de ontwikkeling van toerisme moet men beschikken over inzicht en de juiste gegevens. Voor duurzaam toerisme is het dus ook noodzakelijk dat er via onderwijs, opleidingen en voorlichting aan kennisoverdracht wordt gedaan. Mensenrechten Als je afgaat op de vakantiegidsen zijn de meeste bestemmingen tropische paradijsjes met alleen maar lachende mensen. Helaas geldt dat niet overal, en ook niet voor iedereen. In een groot aantal bestemmingen in de Derde Wereld worden de mensenrechten van minderheden, inheemse volken, vrouwen, arbeiders, gelovigen, kinderen en andere kwetsbare groepen geschonden. Vaak speelt dat zich af buiten het gezichtsveld van toeristen. In een aantal bestemmingen echter is er een directe relatie tussen de ontwikkeling van toerisme en bijvoorbeeld dwangarbeid of gedwongen volksverhuizing. Respect voor de rechten van alle mensen is een basisvoorwaarde voor duurzaam toerisme. Bijzondere groepen In elke samenleving zijn er groepen die bedreigd worden en kwetsbaarder zijn dan andere. Duurzame ontwikkeling streeft naar gelijke kansen voor iedereen en zal dus extra aandacht aan die groepen moeten besteden. Ook duurzaam toerisme zal dus vooral beoordeeld worden op de mogelijkheden die het biedt aan deze groepen. Vaak zijn zij ook extra kwetsbaar voor de bedreigingen die toerisme met zich mee brengt: Vrouwen hebben in het toerisme vaak de slechtst betaalde banen met minder mogelijkheden tot ontwikkeling en zonder kansen op opleidingen. Meestal moeten zij die banen ook nog combineren met de zorg voor het gezin. En dat wordt er niet makkelijker op omdat de kinderen binnen die gezinnen vaak heel bevattelijk zijn voor de materiele rijkdom van toeristen. Soms brengen ze met bedelen bij toeristen meer geld binnen dan vader en moeder met hun zware baan en dan is het moeilijk voor de ouders om ze te overtuigen dat ze toch naar school moeten. Ouderen worden in toerisme ontwikkeling vaak gewoonweg vergeten en inheemse volken, die vaak al gediscrimineerd en rechteloos zijn, verworden soms tot bezienswaardigheid zonder menselijke waardigheid. Uitwisseling van culturen Toerisme brengt mensen uit verschillende culturen bij elkaar. Idealiter zou dat moeten leiden tot meer begrip voor elkaar. Helaas is dat lang niet altijd het geval. We hoeven daarvoor niet ver te gaan: zelfs de uitwisseling tussen twee dicht bij elkaar staande culturen zoals die van Nederlanders en Duitsers, aan onze kusten, leidt slechts in beperkte mate tot meer begrip voor elkaar. En dat is wel logisch. Voor begrip is een gelijkwaardige wederzijdse uitwisseling nodig. In toerisme is echter vaker sprake van eenrichtingsverkeer. Niet alleen omdat de toerist geld uitgeeft en de lokale mensen daarvoor moeten werken maar ook omdat het uiterst zelden voorkomt dat de lokale bevolking ons ook in ons eigen land komt opzoeken.
Milieu In de discussies over duurzame ontwikkeling met betrekking tot het milieu zijn twee zaken belangrijk. Het behoud van de natuurlijke hulp bronnen en het eerlijk verdelen ervan. Het behoud van natuurlijke hulpbronnen Als het gaat om het behoud van natuurlijke hulpbronnen kijk je vooral naar de gevolgen van het toerisme op de bestemming. Er lijkt geen twijfel over te bestaan dat toerisme een druk legt op het milieu. Het noodzakelijke transport gebruikt energie en vervuilt de lucht. Schoon water is in veel toeristische bestemmingen een schaars goed en moeilijk te verkrijgen. Toeristen verbruiken echter veel water: op Zanzibar ligt het gebruik van de toerist in een hotel zo rond de 500 liter per dag, terwijl de lokale mensen slechts 25 liter tot hun beschikking hebben. Met het watergebruik van een 19 hole golf course kunnen in de Filippijnen 60.000 mensen aan water geholpen worden. Door dit overmatige watergebruik zakt in veel toeristische gebieden het waterpeil met alle milieugevolgen van dien. Het lozen van afvalwater lijdt in de landen rond de Middellandse Zee, waar de mogelijkheden tot waterzuivering bestaan, al tot onaanvaardbare watervervuiling. In gebieden waar die mogelijkheden niet bestaan zijn de problemen vaak niet te overzien, zeker niet als er kwetsbare ecosystemen zoals koraalriffen bedreigd worden. Rondom bossen worden vaak nationale parken gecreëerd en dit heeft meestal een gunstige werking voor natuur en milieu. Ook het feit dat verticale bomen, vanwege de toerisme opbrengsten, net zo lucratief zijn als de horizontale bomen (voor de houtfabriek) helpt de lokale bevolking in het besef dat kappen niet de enige manier is om via de bossen je gezin te onderhouden. Toch leidt de aanleg van de voor toerisme noodzakelijke infrastructuur en hotels, in veel gevallen tot milieuproblemen rond (en in) de bossen. Bovendien veroorzaken toeristen die zich niet aan de gedragsregels houden vaak een flinke schade aan flora en fauna. Onder invloed van het toerisme groeit de hoeveelheid afval die er in een gebied geproduceerd wordt, snel tot buiten de proporties die men lokaal aan kan. Omdat in veel bestemmingen in ontwikkelingslanden geen afvalophaaldienst of –verwerking bestaat, leidt dit vaak tot grote problemen. Het milieu in berggebieden staat niet alleen onder druk van bekende milieuonvriendelijke toeristische activiteiten als skiën (zie het Nederlandse Alpenplatform), maar ook wandelen in de bergen kan in een aantal gevallen tot problemen leiden, met name als het gaat om de produktie van afval in ver afgelegen gebieden. De ontwikkeling van toerisme rond stranden heeft op veel plekken geleid tot vervuiling van het zeewater, en de activiteiten die op het strand en in de zee ontplooit worden zijn vaak schadelijk voor de omgeving, bijvoorbeeld voor de nabijgelegen koraalriffen. Ook de dieren die gebruik maken van het strand hebben vaak te lijden onder toerisme, bijvoorbeeld de zeeschildpadden. Eerlijk delen Mensen zijn voor hun levensonderhoud afhankelijk van natuurlijke hulpbronnen die voedsel en energie leveren. Maar de wereldvoorraden zijn niet onuitputtelijk. Grondstoffen en bruikbare gronden zijn er maar in beperkte mate. Dat is geen probleem, zolang we die met z'n allen niet te snel opmaken en er goed mee omgaan. Als alle bruikbare ruimte op aarde verdeeld wordt over alle mensen en we geven de natuur voldoende ruimte om te overleven, dan heeft elke bewoner gemiddeld per jaar recht op 1,7 hectare (17.000 m_, ongeveer drie voetbalvelden). Dit heet het het Eerlijk Aarde-aandeel.
Om te beoordelen hoeveel iemand van zijn Eerlijke Aarde aandeel gebruikt, is de ecological footprint ontwikkeld, oftewel de Voetafdruk. Deze berekent hoeveel hectare van de aarde je nodig hebt voor jouw specifieke levensstijl. Je individuele keuzes voor een bepaalde levensstijl, zoals voor huisvesting, transport, voedsel, energie en waterverbruik, hebben een grote invloed op je ecological footprint. Wie de Voetafdrukken van de verschillende landen naast elkaar legt, zal al snel één ding duidelijk zien: de Voetafdruk van rijke landen is veel groter dan die van arme landen. Als iedereen op aarde zou leven als de gemiddelde Noord-Amerikaan, dan zouden we twee extra wereldbollen nodig hebben. Ongeveer _ van de huidige consumptie wereldwijd is voor rekening van 1,1 miljard mensen die in overvloed leven, terwijl de overige _ overblijft voor de andere 4,6 miljard. Als de wereldbevolking blijft groeien zoals dat voorspeld wordt, zijn er tegen 2030 10 miljard mensen, voor wie dan pp nog maar 0,9 hectare land over is (als de aarde gezond blijft!). Hiermee wordt het verdelingsvraagstuk alleen maar nijpender. In je voetafdruk speelt de vakantie een grote rol. Bij de duurzaamheid van toerisme in milieu opzicht is vooral het vervoer naar de bestemming een belangrijke factor. Het vliegverkeer pleegt een flinke aanslag op de natuurlijke hulpbronnen. (Meer informatie op http://www.chooseclimate.org/flying/mapcalc.html)
|